АТА-АНАЛАРҒА АРНАЛҒАН ПРАКТИКАЛЫҚ НҰСҚАУЛЫҚ

I. НЕГЕ БҰЛ МАҢЫЗДЫ?

Қазіргі балалар интернетті:

• оқу үшін,
• қарым-қатынас үшін,
• ойын және видео көру үшін
   кеңінен қолданады.

Алайда интернетте:

• кибербуллинг,
• алаяқтық,
• зорлық-зомбылық контенті,
• бейтаныс адамдар тарапынан қауіп жиі кездеседі.

II. АТА-АНА БАЛАНЫ ҚАЛАЙ ҚОРҒАЙ АЛАДЫ? (НЕГІЗГІ ҚАДАМДАР)

1. Интернетті пайдалану ережесін бірге бекітіңіз

Балаңызбен бірге:

• интернетке кіру уақыты
• қандай сайттарға кіруге болады
• қандай әрекеттерге тыйым салынатыны туралы отбасылық ереже жасаңыз.

📌 Тыйым емес — келісім маңызды.

2 Құрылғыларды техникалық қорғаңыз

Практикалық әрекеттер:

• ата-ана бақылауын (Parent Control) қосыңыз
• жасына сай емес контентті (ақпараттарды, суреттерді т.б.) бұғаттаңыз
• антивирус орнатыңыз
• геолокацияны шектеңіз

3. Жеке деректерді қорғауды үйретіңіз

Бала ешқашан:

• пароль
• банк картасы
• телефон нөмірі
• үй мекенжайы
• жеке фотосуреттер
   туралы ақпаратты бермеуі тиіс.

Ереже: «Интернетке салынған дүние – мәңгі қалады».

4. Бейтаныс адамдармен байланысқа жол бермеңіз

Балаға түсіндіріңіз:

• интернеттегі адамдардың барлығы шынайы емес
• сыйлық, ұтыс, тегін ойын – алдаудың белгісі
• күмәнді сілтемелерді ашуға болмайды

5. Кибербуллинг кезінде не істеу керек?

Егер балаңыз:

• қорқытылғанын
• мазақталғанын
• қысым көргенін айтса:

Әрекет алгоритмі:

1. Сабыр сақтаңыз, баланы кінәламаңыз
2. Хабарламаларды сақтаңыз (скриншот)
3. Қорлаушыны бұғаттаңыз
4. Мектепке хабарласыңыз
5. Қажет болса, психолог көмегіне, полцияға, прокуратураға  жүгініңіз

6. Баламен сенімді қарым-қатынас орнатыңыз

• Күн сайын баладан интернетте не көргенін сұраңыз
• «Қорықпа, бірге шешеміз» деген сенім беріңіз
• Бала қателессе — жазаламаңыз

7. Қауіптің белгілерін ерте байқаңыз

Келесі өзгерістерге назар аударыңыз:

• тұйықталу
• ашушаңдық
• телефонды жасырын пайдалану
• ұйқының бұзылуы
• мектепке барғысы келмеу

III. АТА-АНАЛАР ҮШІН «АЛТЫН ЕРЕЖЕ»

• ❌ Қорқытып тыйым салмаңыз
• ✅ Тыңдаңыз, түсініңіз
• ❌ Бақылаусыз қалдырмаңыз
• ✅ Бірге талқылаңыз

IV. ҚЫСҚА ЕСКЕ САЛУ

ТЫЙЫМ САЛУ → ЖАСЫРУҒА ӘКЕЛЕДІ 
 СЕНІМ → ҚАУІПТІ АЗАЙТАДЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

Баланың интернеттегі қауіпсіздігі - ата-ананың күнделікті қатысуын талап ететін үдеріс.

1 Баланың интернеттегі белсенділігін бақылаңыз

·Балаңыздың қай сайттарды, қай әлеуметтік желілерді пайдаланатынын біліп жүріңіз

·Интернетті қолдану уақытына шектеу қойыңыз

·Жас ерекшелігіне сәйкес емес контентті бұғаттаңыз

2 Жеке деректерді қорғауды үйретіңіз

Балаға келесі ақпараттарды ешкімге беруге болмайтынын түсіндіріңіз:

·логин мен пароль

·телефон нөмірі

·үй мекенжайы

·жеке фотосуреттер

·геолокация

3 Бейтаныс адамдармен байланысқа тыйым салыңыз

·Интернетте жазған әр адам шын дос емес екенін түсіндіріңіз

·Бейтаныс адам жіберген сілтемелерді ашпауға үйретіңіз

·Күмәнді хабарламалар туралы бірден сізге айтуын талап етіңіз

4 Кибербуллинг белгілеріне назар аударыңыз

Келесі белгілер байқалса, бейжай қалмаңыз:

·баланың тұйықталуы

·ашушаңдық

·мектепке барудан қашу

·телефонды жасырын пайдалану

Мұндай жағдайда:

·баланы кінәламаңыз

·сабырмен тыңдаңыз

·сынып жетекшісімен немесе мектеп психологымен байланысыңыз

5 Баламен сенімді қарым-қатынас орнатыңыз

·Баламен күнделікті ашық әңгіме жүргізіңіз

·«Интернетте не көрдің?», «Кіммен сөйлестің?» деген сұрақтарды әдетке айналдырыңыз

·Баланың кез келген мәселеде сізге сеніп айта алатындай жағдай жасаңыз

6 Мектеппен тығыз байланыста болыңыз

·Мектеп өткізетін профилактикалық іс-шараларға қатысыңыз

·Сынып жетекшісімен тұрақты байланыс орнатыңыз

·Қауіп туындаған жағдайда дереу мектепке хабарлаңыз

Есіңізде болсын: Интернеттегі қауіптің алдын алу – тыйым салу емес, баланы түсіну, бақылау және қолдау арқылы жүзеге асады.

Жазғы мезгіл – балалар үшін нағыз демалатын шақ болса, су – балалар организімінің сауықтырылуына қажет бірден-бір құралы болып табылады. 
 Алайда, суға шомылудың пайдасын, тек   қауіпсіздік шараларын қатаң сақтаған жағдайда  көруге болады.
 Осыған байланысты облысымыздың тұрғындарын жазғы мезгілде суға шомылудың барлық қауіпсіздік шараларын қатаң сақтауға шақыра отырып, балаларға суға шомылу барысында өздерін  қалай ұстау қажеттігін ескертіп, ата-ананың қарауынсыз қалдырмауларыңызды өтінеміз!
 Өкінішке орай, ата-аналар тарапынан  жасалған  немқұрайлық  орны толмас жағдайларға  апарып жатады. 

Балаларыңызды сақтаңыздар

Қоршаубелгісіненәріжүзуге тыйымсалынады!

Тыйымсалынғанорындардасуғатүсуге тыйымсалынады!

Балалардықараусызқалдыруға тыйымсалынады!
 Суда түсердекамераны, допты, тақтайшанықолдануға тыйымсалынады!
 Суда ойнауға тыйымсалынады!
 Жалғандабылберуге тыйымсалынады!
 Өтіп бара жатырғанкатерге, қайыққажақынжүзуге тыйымсалынады!
 Көпірден, айлақтан, қайықтан, катерденсуғасекіруге тыйымсалынады!
 Тамақішкенбойдасуғатүсуге тыйымсалынады!
 Суғамаскүйдетүсуге тыйымсалынады!
 Танысемесжергесүңгуге тыйымсалынады!

НЕ заплывайте за знаки ограждения!

НЕ купайтесь в запрещенных местах!
 НЕ оставляйте купающихся детей без присмотра!
 НЕ пользуйтесь при купании камерами, мячами, досками!
 НЕ допускайте шалостей на воде!
 НЕ подавайте ложных сигналов!
 НЕ подплывайте к проходящим катерам, пароходам и лодкам!
 НЕ прыгайте в воду с мостиков, дамб, причалов, лодок и катеров!
 НЕ купайтесь сразу после приема пищи! 
 НЕ купайтесь в нетрезвом состоянии!
 НЕ ныряйте в незнакомом месте!